hits counter

Ποιoς δρόμος για την Ευρώπη; Κίνδυνοι, προκλήσεις και προοπτικές για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα

Ομιλία στην εκδήλωση της ΔΗΜΑΡ για την Ευρώπη με τίτλο «Ποιoς δρόμος για την Ευρώπη; Κίνδυνοι, προκλήσεις και προοπτικές για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα»

Οι επόμενες Ευρω-εκλογές θα αποτελέσουν ορόσημο. Είναι ήδη δεδομένο ότι από την άκρα δεξιά έως την άκρα αριστερά, οι δυνάμεις που υποστηρίζουν την ευρωπαϊκή αφήγηση προόδου και ολοκλήρωσης θα δεχθούν μεγάλο πλήγμα. Όμως, κανείς δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει το προφανές αδιέξοδο. Η κάθε χώρα-μέλος ξεχωριστά προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, χωρίς να υπάρχει μια συνολική αφήγηση για το ξεπέρασμα της κρίσης.

Σε μια περίοδο που η κοινοτική μέθοδος που εκφράζει η Επιτροπή έχει υποχωρήσει, σε μια εποχή όπου το Γιούρογκρουπ και όχι το Συμβούλιο έχει εξελιχτεί σε πανίσχυρο όργανο λήψης αποφάσεων υπό γερμανικές εντολές, η νομιμοποίηση στα μάτια των Ευρωπαίων πολιτών παραμένει ζητούμενο.

Ο πρώτος στόχος πρέπει να είναι να απεμπλακούμε από τη λογική της αναμονής της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης στη Γαλλία, τη Γερμανία ή την Ολλανδία. Πρέπει να επανακτήσουμε την πρωτοβουλία στις Βρυξέλλες, με συντονισμό ανάμεσα σε πρωτεύουσες, πριν χαθεί οριστικά αυτή η δυνατότητα. Ο δεύτερος στόχος θα μπορούσε να είναι η επιβολή μιας ατζέντας θετικών μέτρων:

– χρειαζόμαστε ένα Κοινωνικό Σύμφωνο για την Ευρώπη, που θα θέτει ελάχιστες κοινές προδιαγραφές εγγυημένες για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες: δημόσιες υπηρεσίες, προστασία βασικών εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

– χρειαζόμαστε πολιτικές για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την πραγματική οικονομική σύγκλιση, με ένα χρυσό κανόνα προστασίας για τις δημόσιες επενδύσεις, την εισαγωγή ευρωομολόγων, τη δημιουργία ενός αντι-κυκλικού Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανασυγκρότησης και Φόρο επί των Χρηματοπιστωτικών Συναλλαγών.

– μια πραγματική Τραπεζική Ένωση που να συνοδεύεται από νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό εγγύησης καταθέσεων, με μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία.

Τέλος, πρέπει να λύσουμε την κρίση δημοκρατίας, αντιπροσωπευτικότητας, νομιμοποίησης. Η Ένωση απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τους πολίτες, που δεν μπορούν να παρακολουθήσουν αδιαφανείς διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα πίσω από κλειστές πόρτες. Και σε αυτό το πλαίσιο, η λογοδοσία της Τρόικα σε κάθε χώρα που είναι σε πρόγραμμα είναι απόλυτα αναγκαία.

Όλα αυτά, πριν η λογική ενός ενιαίου αντι-ευρωπαϊκού μετώπου κερδίσει.

Χρειαζόμαστε ένα συνδυασμό σταθεροποίησης και ανάπτυξης που απαιτεί μια νέα συμφωνία μεταξύ κρατών μελών.

Είναι σαφές ότι το σημερινό θεσμικό οπλοστάσιο της Ε.Ε. είναι ανεπαρκές. Το χάσμα Βορρά-Νότου στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα είναι οριστικό και η υπέρβασή του απαιτεί θεσμικές ανατροπές και όχι απλά μεταρρυθμίσεις. Η ανικανότητα των θεσμών μας να ανταποκριθούν στις συνθήκες της σημερινής κρίσης είναι προφανής σε δύο κέντρα εξουσίας.

1. Πρώτον, στη Φρανκφούρτη, έδρα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

2. Δεύτερον, στις Βρυξέλλες.

Τη στιγμή που μιλάμε, τα πράγματα παραμένουν δύσκολα τόσο στη Φρανκφούρτη, όσο και στις Βρυξέλλες.
Στη Φρανκφούρτη, η ΕΚΤ είναι προφανές ότι δεν μπορεί να ελέγξει το πρόβλημα ρευστότητας στην αληθινή οικονομία. Σε κανονικές συνθήκες, κάθε μείωση επιτοκίων της ΕΚΤ θα έπρεπε να επιφέρει μείωση συγκρίσιμη στο δανεισμό των επιχειρήσεων. Τα κεντρικά επιτόκια δανεισμού όμως δεν έχουν καμιά σχέση με το πραγματικό κόστος του χρήματος στον ευρωπαϊκό νότο, ενώ η μικρομεσαία επιχείρηση στην οποία κατεξοχήν στηρίζεται η οικονομία του Νότου έχει διαρκώς αυξανόμενο κόστος δανεισμού.

Παράλληλα, η Φρανκφούρτη αδυνατεί να εποπτεύσει ένα κατά τα φαινόμενα ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα, που όμως γίνεται ολοένα και πιο περιφερειακό. Για παράδειγμα, είναι ενδιαφέρον ότι το Λουξεμβούργο και η Μάλτα υποχρεώθηκαν να υπογράψουν νέες ρυθμίσεις για το τραπεζικό απόρρητο, πράγμα στο οποίο η Αυστρία αντιστέκεται σθεναρά.

Στις Βρυξέλλες, πάλι, τίποτα δε δείχνει ευοίωνο. Η Ιταλία και η Ισπανία βουλιάζουν στην ύφεση. Όμως, δεν υπάρχει κάποιο σχέδιο ανάσχεσής της. Οι οικονομίες αυτές είναι πολύ μεγάλες για να διασωθούν αλα ελληνικά ούτε και υπάρχει κάποιο σχέδιο για τη διάσωσή τους.

Αν πιστέψουμε ότι έχουμε το χρόνο για να λύσουμε το πρόβλημα, μπορεί σύντομα να δούμε ότι δεν έχουμε το πολιτικό κεφάλαιο να κάνουμε οτιδήποτε.

Το ερώτημα δεν είναι μεσοπρόθεσμα αν μια χώρα της περιφέρειας θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει την ευρωζώνη αλλά αν οι πλεονασματικές χώρες είναι διατεθειμένες να αναλάβουν το πολιτικό και οικονομικό κόστος της οικονομικής ένωσης.

Εν τω μεταξύ μπορεί να εξαφανιστεί το αναγκαίο πολιτικό κεφάλαιο για τη διάσωση. Δεν έχουμε μόνο τη Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα ή τα αποσχιστικά κινήματα στην Ισπανία. Έχουμε επίσης μια εδραιωμένη αντι-ευρωπαική δεξιά στη Γαλλία, Αυστρία, Ολλανδία, Φινλανδία και εσχάτως και στη Γερμανία. Αν αυτές οι δυνάμεις δυναμώσουν στις ευρωεκλογές του 2014 θα είναι πολύ δύσκολο να γίνει οποιοδήποτε βήμα για τη θεσμική θωράκιση της ΕΕ.

Ποια πρέπει λοιπόν, με αυτά τα δεδομένα, να είναι η μια ευρωπαϊκή προοδευτική πολιτική σήμερα?
1. Με δεδομένη τη βαθιά κρίση της σοσιαλδημοκρατίας, είναι αναγκαία, η αναζήτηση ευρωπαϊκών συμμαχιών σε διακομματικό πλαίσιο στη βάση συγκεκριμένων, ορατών πολιτικών στόχων. Για παράδειγμα, ένα αντιρατσιστικό μέτωπο ή ενέργειες κατά της ιδιωτικοποίησης του νερού.

2. Προσπάθεια για τη χρηματοδότηση και άμβλυνση των φορολογικών βαρών της μικρομεσαίας επιχείρησης. Η ελληνική ανάκαμψη, πιστεύω βαθειά, δε θα έρθει με επενδύσεις μεγέθους από την Κίνα αλλά από δεκάδες μικρές και πολύ μικρές από όλη την ελληνική επικράτεια.

3. Να προσπαθήσουμε να εντάξουμε την εθνική μας ατζέντα στην ευρωπαϊκή και να καταστήσουμε σαφές ότι το πολιτικό διακύβευμα δεν είναι η παραμονή εντός ή εκτός μιας δανειακής σύμβασης αλλά η διατήρηση του πολιτικού κεφαλαίου που προϋποθέτει η πρόσδεσή μας στην ΕΕ. Δεν πρόκειται για εκβιαστικό δίλημμα αλλά για μια εκβιαστική πραγματικότητα. Αυτή η πραγματικότητα πρέπει να αρθρωθεί όχι σε επίπεδο διαπιστώσεων αλλά να αποκτήσει θεσμική και πολιτική υπόσταση με όρους κοινού ευρωπαϊκού παρονομαστή.

Για να κλείσω:
Σήμερα, που τα αδιέξοδα αυτής της πολιτικής είναι ορατά από όλους, η συζήτηση στις Βρυξέλλες συνεχίζει να είναι επικεντρωμένη στη λιτότητα, τη φοροδιαφυγή, την τραπεζική ένωση και τους φορολογικούς παραδείσους. Η ανάπτυξη είναι απούσα.

Έχουμε ήδη χάσει μια γενιά, ενώ οι Ευρωπαίοι πολίτες χάνουν κάθε μέρα και πιο πολύ την εμπιστοσύνη τους στο Ευρωπαϊκό Οικοδόμημα. Η ΕΕ έχει γίνει απεχθής και αποκρουστική στα μάτια των πολιτών της.

Ο μεγάλος κίνδυνος στις ευρωεκλογές είναι μια δραματικά μειωμένη συμμετοχή και η εκτόξευση αντιευρωπαϊκών αντισυστημικών κομμάτων.

Χωρίς αναστοχασμό επί της ουσίας της ευρωπαϊκής προοπτικής, η επίκληση ενός θολού ευρωπαϊσμού είναι αδιέξοδος. Χωρίς καλά προετοιμασμένες συγκρούσεις μπορεί να βρεθούμε ενώπιον μιας μηδενιστικής αποκήρυξης κάθε ευρωπαϊκής επιλογής. Πρέπει όμως να επιλέξουμε τις μάχες μας και να επιδιώξουμε συναίνεση και σύνθεση. Αν δεν το κάνουμε, δεν έχουμε καμιά τύχη το 2014. Χωρίς ευρωπαϊκές συγκρούσεις ο ευρωπαϊσμός δεν έχει μέλλον.

Λέξεις κλειδιά:

Σχολιάστε

Powered by Leader School. Leader Online.