hits counter

Κρίση στον Ευρωπαϊκό Νότο: υπάρχει αριστερή προοδευτική απάντηση;

Κρίση στον Ευρωπαϊκό Νότο: υπάρχει αριστερή προοδευτική απάντηση;

Ομιλία στην εκδήλωση που συνδιοργάνωσε η ευρωβουλευτής Μαριλένα Κοππά μαζί με το ηλεκτρονικό περιοδικό «Μεταρρύθμιση» στο αμφιθέατρο του 9,84 στην Τεχνόπολη-Γκάζι, με τίτλο «Κρίση στον Ευρωπαϊκό Νότο: υπάρχει αριστερή προοδευτική απάντηση;»

Η κρίση που μαστίζει τα τελευταία χρόνια τον ευρωπαϊκό νότο, και όχι μόνο, ξεκίνησε ως μια σειρά από παράλληλες ιστορίες. Κάθε χώρα με πρώτη την Ελλάδα ζούσε την δική της εθνική μοναξιά, με απόγνωση και αίσθηση αδιεξόδου. Κανείς δεν ήθελε να είναι στο ίδιο κάδρο με τον άλλο, αν και μια-μια οι χώρες ακολουθούσαν και ακόμη ακολουθούν τα βήματά μας.
Παρά τις διαφορές έχουμε πολλά κοινά: Στο νότο έχουμε τα τραγικά ποσοστά ανεργίας των νέων άνω του 50% με 100.000 Πορτογάλους να φεύγουν για τις πρώην αποικίες της Αφρικής, τα ισπανικά να γίνονται η δεύτερη γλώσσα του Όσλο, τα ελληνικά σχολεία να ξαναγεμίζουν στην Κωνσταντινούπολη, ενώ η γερμανική μας διασπορά να γνωρίζει τις δόξες της δεκαετίας του 1960.

Στο νότο των εκατοντάδων χιλιάδων να βρίσκουν το καθημερινό τους φαγητό σε συσσίτια, με φτωχούς εργαζόμενους και εξαθλιωμένους ανέργους και άστεγους, αυξημένη φορολογία και απλησίαστα καύσιμα, ανύπαρκτη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, νοικοκυριών και αναμονή των «τελευταίων μέτρων». Στο νότο είναι που καταργείται ουσιαστικά η Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας και το κοινωνικό κράτος γίνεται φιλόπτωχο ή ανταποδοτικό. Στον νότο που βιώνει το ρατσισμό του βορρά, με το ακρωνύμιο PIGS, που μας στερεί την ανθρώπινη υπόσταση και διευκολύνει το λαϊκισμό. Αυτός ο νότος είναι σήμερα αντιμέτωπος με το σύνδρομο TINA: “there is no alternative,” ή «δεν υπάρχει εναλλακτική».

Ποιά είναι η κατάσταση σήμερα; Ζούμε σε μια κυρίαρχη αφήγηση για το σπάταλο νότο και τον εργατικό βορρά, για τα μυρμήγκια και τους τζίτζικες σε ένα πλαίσιο άκρατου λαϊκισμού που εμποδίζει την αλληλοκατανόηση και δυναμιτίζει την αλληλεγγύη. Μια αφήγηση που πηγάζει από την ιδεολογική ηγεμονία της συντηρητικής και νεοφιλελεύθερης δεξιάς, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας 1990. Αυτό που αξίζει να συγκρατήσουμε είναι ότι τη στιγμή της πτώσης των κομμουνιστικών καθεστώτων και επανένωσης της Ευρώπης, συντελέστηκαν όχι μόνο γεωπολιτικές αλλά και ιδεολογικές ανακατατάξεις: η σοσιαλδημοκρατία χάνει την ιδεολογική ηγεμονία ενώ είναι εκείνη που εφηύρε και οικοδόμησε, με καθυστερήσεις, αποτυχίες, πισωγυρίσματα, ανεπάρκειες την Ευρώπη της αλληλεγγύης, της Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό μοντέλο.

Η μετατόπιση αυτή δεν συντελείται από τη μια μέρα στην άλλη: θα συμβάλει καθοριστικά σε αυτό η απορρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών που σε συνδυασμό με τις προαναφερθείσες αλλαγές θα οδηγήσουν στη σταδιακή επικράτηση των συντηρητικών δυνάμεων στη μεγάλη πλειοψηφία των χωρών στην Ευρώπη.

Με την έναρξη της κρίσης, η δεξιά επέβαλε την ατζέντα, υπέδειξε ενόχους, δίχασε την ΕΕ στους καλούς και τους κακούς. Η σοσιαλδημοκρατία φάνηκε αδύναμη να προσφέρει ένα συνολικό, εναλλακτικό σχέδιο εξόδου από την κρίση, μια νέα προοδευτική αφήγηση. Περιορίστηκε σε σημαντικές μεν και καινοτόμες πλην όμως εμβληματικές προτάσεις, όπως ο φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και το ευρωομόλογο. Μην παρεξηγηθώ: οι προτάσεις αυτές είναι σημαντικότατα εργαλεία αναδιανομής . Όμως, αυτά τα εργαλεία δεν αρκούν ώστε να προτείνουμε ένα συνολικό σχέδιο, μια εναλλακτική αφήγηση.

25_01_2013____984__-_1_20130204_1085785090Οι κυρίαρχες προτάσεις με τη μονόπλευρη λιτότητα και τη σκληρή δημοσιονομική πειθαρχία αποδεικνύονται μέρα με τη μέρα και πιο αναποτελεσματικές. Κι αυτό γιατί δεν συνοδεύονται με προτάσεις που δίνουν ανάσα και προοπτική σε κοινωνίες που ασφυκτιούν, υπό τη πίεση της κρίσης. Όσο για την πολυθρύλητη ανάπτυξη παραμένει ακόμη γράμμα κενό.

Το χειρότερο είναι ότι πολλοί από μας ακλουθούμε χαυνωτικά την άποψη για απουσία εναλλακτικών. Και εκεί είναι το βαρύτερο σφάλμα. Αναμφισβήτητα χρειάζεται νοικοκύρεμα στα δημοσιονομικά, χρειάζονται ριζικές μεταρρυθμίσεις, διαρθρωτικές αλλαγές, εξάλειψη των χρόνιων παθογενειών, αλλά σε ένα πλαίσιο που υπόσχεται την αναδιανομή, διατηρεί ένα στοιχειώδες δίκτυ κοινωνικής προστασίας για τους πιο αδύναμους και προσφέρει προοπτικές για το μέλλον.

Η αναδιανομή ήταν πάντα η λέξη κλειδί για την αριστερά και τη σοσιαλδημοκρατία. Δυστυχώς έχει σήμερα εξαφανιστεί από το πολιτικό λεξιλόγιο. Καλούμαστε λοιπόν σήμερα να δούμε εάν υπάρχει προοδευτική και μάλιστα αριστερή εναλλακτική για τον ευρωπαϊκό νότο.

Γιατί μόνο για το Νότο;

• Γιατί μια εταιρεία του βορρά δεν έχει να ανταγωνιστεί με βάση τα ίδια επιτόκια δανεισμού. Με πόσο δανείζεται η FIAT, με πόσο η VW; Με πόσο ο ξενοδόχος της Κρήτης, με πόσο ο συμπαθής συνάδελφός του στις Άλπεις;

• Γιατί η ανεργία δεν είναι συγκρίσιμη.

• Γιατί το κόστος δανεισμού δεν είναι συγκρίσιμο.

• Γιατί έχουμε εκροή καταθέσεων από νότο προς βορρά.

• Γιατί δεν έχουμε ίδια μεγέθη σε βασικούς συντελεστές παραγωγής, όπως πχ η ενέργεια.
Να είμαστε σαφείς: δε φταίει ο Βορράς για την κρίση του Νότου. Οι παθογένειές μας, ως δομές, ως κοινωνίες είναι ακόμη εκεί και μας κοιτούν κατάματα. Και με αυτές οφείλουμε να παλέψουμε. Εξάλλου η Ε.Ε. υπήρξε και πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει οπ” ωφελεία όλων.

Η κρίση είναι πανευρωπαϊκή. Απλά, στο Νότο παίρνει άλλες, απολύτως διακριτές εκφάνσεις.
Έτσι με τις χώρες του Νότου πρέπει να βρούμε, μέσα από το διάλογο, μέσα από τις βέλτιστες πρακτικές, τις αδυναμίες, τα διλήμματά μας, κοινές απαντήσεις. Και από την άλλη, με το Βορρά, ξανά το νόημα της αλληλεγγύης. Όλοι μαζί πρέπει να πάμε παραπέρα το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Και αν το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο έχει κλονιστεί σοβαρά να δούμε τι μπορεί ακόμη και σήμερα να διασωθεί. Και να το εμπλουτίσουμε με νέες ιδέες.

Η λύση είναι από και μέσα στην Ε.Ε. Αλλά μια Ένωση που δεν είναι απλά λογιστής και τιμωρός αλλά μια Ένωση με καρδιά αναδιανομής και δικαιοσύνης.

Για την αριστερά η μεταρρύθμιση δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά και μόνο απορρύθμιση. Οι ριζικές τομές είναι αναγκαίες αλλά πρέπει να υπάρχει μια αίσθηση επιλογής, δικαιοσύνης, δημοκρατίας και αυθεντικών επιλογών.

Η αριστερά είναι συνδεδεμένη με την απαίτηση ενός προοδευτικού μετασχηματισμού της κοινωνίας. Αυτό που σήμερα συμβαίνει είναι η εισαγωγή από το ευρωπαϊκό στο εθνικό-νότιο-ευρωπαϊκό πολιτικό σκηνικό μιας δημοκρατίας διαχείρισης ανοχής, μιας τεχνοκρατικής δημοκρατίας, χωρίς ουσιαστικές πολιτικές επιλογές. Για αυτό υπάρχει η ανάγκη δημιουργίας ενός πολιτικού χώρου με κοινή αναζήτηση.

Γιατί, για παράδειγμα, η ανεργία μας σήμερα είναι ευθέως συγκρίσιμη, όπως και οι πολιτικές που υιοθετούμε, όπως και οι μαθηματικοί τύποι που εφαρμόζουμε προκειμένου να υπολογίσουμε πόσες περικοπές χρειάζονται για να υπάρξει η πολυπόθητη εσωτερική υποτίμηση που θα οδηγήσει – χωρίς αμφιβολία ή εναλλακτική – στην αύξηση της ανταγωνιστικότητάς μας.
Η πρόκληση της κοινωνικής συνοχής που πρέπει να ξανακατακτήσουμε απαιτεί να κινηθούμε σε μια απευθείας διαβούλευση εκτός εθνικών πλαισίων σε επίπεδο αρχών, αξιών και προγραμματικών δεσμεύσεων αδιαμεσολάβητα μεταξύ πολιτών.

Το South in Talk είναι μια διαδικασία που θα εξελιχθεί, τόσο σε επίπεδο θεματολογίας όσο και σε τεχνικό επίπεδο για τους πολίτες του Νότου. Ακόμα είναι μια μικρή πρωτοβουλία. Αλλά το πνεύμα είναι σαφές. Η περιφέρεια πρέπει να αρχίσει να μιλάει μεταξύ της, γιατί αντιμετωπίζει ανάλογες προκλήσεις με τρόπο ακόμα αποσπασματικό. Αυτή είναι η πρόκληση. Μια πρόκληση που δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα blog ή μια εκδήλωση. Πρέπει όμως να υπάρξει, έστω σαν πρόκληση.

9075050962_7f347625ee_b

Σχολιάστε

Powered by Leader School. Leader Online.